 |
|
Grondlegger van de oudejaarsconference is Wim Kan. Hij was het die in 1954 de eerste oudejaarsconference bracht. Hoe Kan precies op het idee kwam om het oudejaar op die manier uit te luiden, is onbekend. Vast staat dat Nederland ook voor hem al een lange oudejaarstraditie kende, met o.a. de oudejaars-preken in de kerk en de jaarlijkse opvoeringen van de nieuwjaarsklucht De bruiloft van Cloris en Roosje waarin al vanaf de Gouden Eeuw ook op het voorbije jaar teruggekeken werd.
De oudejaarsconferences van Wim Kan op de VARA-radio groeiden in de jaren 60 van de vorgie eeuw uit tot een fenomeen dat zijn weerga niet kende. De televisie had de Nederlandse huiskamers allang veroverd, maar op oudejaarsavond ging de tv uit en stemde het Nederlandse volk massaal af op de conference van Wim Kan op de radio.
Kan moest lange tijd niets hebben van de tv (‘tv is kijken in kleur en denken in zwartwit’). Dat de oudejaarsconference uiteindelijk toch de stap naar de televisie heeft gemaakt, is de verdienste van Seth Gaaikema. Hij bracht in 1969 de eerste oudejaarsconference voor de televisie, met veel succes.
Daarop maakte Wim Kan in 1973 alsnog de overstap naar de televisie. Nu, ruim een kwart eeuw na zijn overlijden, associeert Nederland de oliebollen en de champagne nog altijd met Wim Kan, de man die met zijn conferences in de jaren 70 waarderings- en kijkcijfers haalde waar iedereen tot op de dag van vandaag van achterover slaat.
In de jaren 80 overleed Kan en namen cabaretiers als Freek de Jonge, Seth Gaaikema en Youp van ’t Hek het stokje over. De laatste praatte op 31 december 1989 zelfs een compleet biermerk uit de schappen. Hoewel er steeds meer oudejaars-conferenciers bijkomen de laatste jaren en het genre dus allang niet meer het exclusieve domein van één man bij de publieke omroep is, is het fenomeen oudejaarsconference nog altijd onverminderd populair in ons land.
Oudejaarsconferences zijn per definitie momentopnamen: hoogst actuele, cabareteske afrekeningen met een voorbij jaar. Gemiddeld hebben ze een -afhankelijk van de kwaliteit- houdbaarheidsdatum van zo’n jaar of tien. Oudejaarsconferences die hun actualiteit verliezen, worden -vaak ongemerkt- cultuurgoed. Op zijn minst zijn het fascinerende, alleszeggende tijdsbeelden van ons land en volk; op zijn best blijkt humor een universeel middel dat moeiteloos verschillen in tijd, opvatting, kennis en cultuur overbrugt.
Welke oudejaarsconferences herinnert u zich uit het verleden? Test uw kennis en doe de quiz!
