 |
|
door Arno Gelder (Algemeen Dagblad, 14-11-2009)
Het is een vaderlandse traditie bij uitstek. De oudejaarsconference is inmiddels zo populair dat de cabareteske terugblik op het afgelopen jaar niet meer het exclusieve domein is van één conferencier, zoals bij Geert Hoste in Vlaanderen, wiens tv-optreden telkens door vele miljoenen wordt bekeken. Zo ‘concurreren’ Jan Jaap van der Wal (VARA) en Guido Weijers (SBS6) op 31 december met elkaar. Voor Jan Jaap van der Wal is het zijn tweede oudejaarsvoorstelling, voor Guido Weijers wordt het alweer het vierde sluitstuk van het oude jaar.
In De koning is dood, leve de koning! beschrijft Peter Voskuil, freelance journalist en auteur van onder meer Testament - Leven en werk van Lennaert Nijgh, de historie van ‘De oudejaars’ die in 1954 begon op de radio en vanaf 1966 tot nu nagenoeg exclusief op tv wordt gebracht. De kleinkunstenaars met de meeste kilometers in de ether zijn, in willekeurige volgorde, Wim Kan, Youp van ’t Hek, Lebbis & Jansen (óók radio), Seth Gaaikema en Freek de Jonge. Dat het leeuwendeel van het fraai geïllustreerde boek aan deze eregalerij wordt besteed, is onontkoombaar.
Aan de hand van talloze feiten en feitjes, smeuïge anekdotes, lekkere weetjes (‘Beetje te veel families in de zaal en volgens mij heeft iedereen een klakoen te veel gegeten gisteravond,’noteert Youp op 26 december 1989 in zijn dagboek als hij Niemand weet hoe laat het is in het theater speelt) en lezenswaardige staatjes en tabellen (er keken jaarlijks meer dan drie miljoenmensen), schetst Voskuil een sfeervol en vooral compleet beeld van de oudejaarsconference. Het was bovenal een onwrikbaar instituut. Traditioneel schuddebuiken met een maag vol bollen en flappen en onmisbaar in de aanloop naar de champagne om klokke 12. De politiek, hét fundament van de oudejaars, stond veel dichter bij de kijker en telde ook aanzienlijk meer kleurrijke figuren - Wim Kan (foto) met zijn prachtige imitatie van Joop den Uyl - dan de huidige, fleste verzameling volksvertegenwoordigers. Het was ook de tijd dat Kan de huiskamer ‘veilig over de drempel’ het nieuwe jaar inloodste en het machtige woord van Youp, die samen met Freek de Jonge het spectrum verbreedde en de krankzinnigeninrichting Nederland voor het volk ontsloten, het halfwas pilsje Buckler van de markt vaagde. Diezelfde Youp constateert in zijn voorwoord van het boek niet zonder melancholie: ‘De oudejaarsconference bestaat niet meer. Dat is voorbij. Te veel zenders op de buis, te weinig saamhorigheid in het land en een overdaad aan grapjassen. Jammer? Nee. Dingen gaan zoals ze ooit gekomen zijn.’
In 2011 luidt Van ’t Hek het oude jaar overigens weer uit. De oudejaarsconference (Freek introduceerde bovendien de nieuwjaarsconference, komend jaar Volendam getiteld) leeft nog altijd, maar wel steunend op een rollator, soms aan de beademing en een beetje vergeetachtig.
(ARNO GELDER, Algemeen Dagblad, 14-11-2009)
